سماق و ده ها خواص ناگفته در مورد این چاشنی ترش!

Tuesday، ۲۵ Shahrivar ۱۳۹۹

ما ایرانی‌ها با شنیدن اسم سماق فقط به یاد 2 مورد می‌افتیم. یکی کباب‌های خوشمزۀ ایرانی و دیگری سفره هفت سین. از دوران‌های قدیم سماق یکی از سین‌های سفره هفت سین و آخرین سین بوده است. از آنجایی که ضرب‌المثل معروف "سماق مکیدن" را همۀ ما به وفور شنیده‌ایم، در فرهنگ ما ایرانی‌ها سماق سمبل صبر و بردباری محسوب می‌شود و به عنوان چاشنی زندگی و داشتن رنگ قرمز، آن را نماد طلوع آفتاب نیز خوانده‌اند. از سفرۀ هفت سین که بگذریم به کباب‌ می‌رسیم که برای خوردن آن‌ یک یار همیشگی به نام سماق کنارش بوده و هست. آیا می‌دانید دلیل خوردن کباب همراه سماق چیست؟! ما امروز در مجله لایانسا قصد داریم که شما را بیشتر با سماق و خواص آن کنیم. پس خواندن این مطلب را از دست ندهید.

معرفی سماق

سماق گیاهی درختچه‌ای است که ارتفاع آن به 4 متر نیز خواهد رسید. این درختچه دارای میوه‌هایی خوشه‌ای به شکل انگور و به هم چسبیده هستند. این گیاه از راستۀ افراسانان و از تیرۀ پسته‌ایان است. درختچۀ سماق به 3 روش کاشت بذر، قلمه و پاجوش تکثیر می‌شود. میوۀ سماق به طول 10 سانتیمتر است، طعمی گَس داشته و به رنگ قرمزِ ارغوانی است. برای تهیۀ ادویه سماق، میوه‌ها را پس از چیدن خشک می‌کنند که در این مرحله طعم سماق ترش خواهد شد و سپس آن را آسیاب می‌کنند و از آن به عنوان چاشنی در غذاها وسالادهای مختلفی استفاده می‌کنند. در زبان پارسی سُماک نام داشته است و در عربی به آن سماق گفته می‌شود و این واژه ریشۀ سریانی دارد. گیاه سماق بومی غرب آسیا، شمال آمریکا و شرق آفریقا می‌باشد. سماق در ایران در شهرهای شیراز، قم، تبریز، اردبیل، رودبار، شمیران، خراسان و تفرش نیز قابل کاشت و برداشت می‌باشد. که سماق تبریزی از مرغوبیت بیشتری برخوردار است.

ترکیبات و ارزش غذایی سماق

سماق حاوی مقادیری پروتئین، فیبر، ویتامین C، اسیدهای چرب، خاکستر، پلی فنول‌ها، روغن، تانن، فلاونوئیدها و سرشار از آنتی اکسیدان است. در خصوص ارزش غذایی سماق باید گفت که در هر 100 گرم سماق مقدار 6.2 گرم پروتئین، 6.1 گرم فیبر و 4.7 گرم چربی وجود دارد.

کاربردهای سماق

سماق گیاهی است که هم کاربرد خوراکی دارد هم غیر خوراکی. این ادویه از محبوبیت خاصی در بین مردم خاورمیانه و مدیترانه دارد. از سماق در اکثر غذاهای ترکی و عربی استفاده می‌شود. در ایران نیز برای طعم‌دار کردن انواع غذاهای گوشتی استفاده می‌کنند. سماق جزء اصلی سالاد فتوش و سالاد فلسزینی است که در ترکیه و عربستان طرفداران زیادی دارد. در آمریکای شمالی و آفریقا نیز از این ادویه در تهیۀ بسیاری از ساندویچ‌ها، سالادها و کباب‌ها استفاده می‌شود. همچنین سماق را به عنوان یک نوشیدنی سرد یا گرم و یا به عنوان چای نیز مصرف می‌کنند. کاربردهای غیرخوراکیِ سماق برای ما ایرانی‌ها از اجزای سفره هفت سین بوده و برای ایتالیایی‌ها جهت رنگ کردن چرم به کار می‌رود. جالب است بدانید که در یونان باستان نیز برای رنگ دادن به پارچه‌های پشمی نیز از سماق استفاده می‌کرده‌اند.

طبع و خواص سماق

در طب سنتی، طبع سماق را سرد و خشک دانسته‌اند و در مورد خواص آن برای سلامتی بسیار صحبت و تحقیق شده است. مصرف سماق به عنوان چاشنی و یا دمنوش دارای خواصی برای سلامتی است که در ادامه هریک از آن‌ها را برای شما شرح داده‌ایم.

خواص سماق برای درمان و سلامت بدن

دیابت

سماق سرشار از آنتی اکسیدان است که همین امر به کمک افراد دیابتی رفته تا سطح قندخونشان با مصرف سماق کنترل شود. همچنین نتایج تحقیقات انجام شده حاکی از این است که سماق برای بهبود دیابت نوع دوم بسیار مؤثر خواهد بود.

کبد چرب

سماق با داشتن طبع سرد، حرارت کبد را کاهش می‌دهد و یک سم‌زدای طبیعی برای کبد چرب محسوب می‌شود. مصرف سماق به صورت دوره‌ای در درمان بیماری‌های کبدی حتی هپاتیت نیز تأثیرگذار خواهد بود.

چربی خون

سماق نقش پررنگی در کاهش کلسترول بد ِخون و چربیِ بالا دارد. سماق از غلظت خون نیز جلوگیری می‌کند و یکی از دلایل مصرف سماق با کباب کاهش چربیِ این غذا و از بین بردن آنزیم‌های منفیِ گوشت است. با مصرف مداوم سماق از خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی و سکته‌های مغزی در امان باشید. یکی دیگر از فواید سماق دفع اوره و پاکسازی خون از سموم است.

بیماری‌های معده و گوارش

معده و دستگاه گوارش جزو حساس‌ترین اعضای بدن هستند که با مصرف سماق می‌توانید از بروز بیماری‌ها و عدم عملکرد صحیح آن‌ها جلوگیری کنید. سماق به دلیل داشتن تانن برای درمان اسهال، زخم معده، تهوع، معده درد، استفراغ، خونریزی معده، اسهال خونی، هموروئید و بواسیر نیز بسیار مفید و مؤثر است.

سرطان

در تحقیقات انجام شده جهت تأثیرات سماق روی بیماران سرطانی که تحت شیمی درمانی هستند، مشخص شد که سماق با داشتن خواص آنتی اکسیدانیِ فراوان در درمان سرطان ریه و سرطان پستان بسیار مفید بوده است.

ضد میکروب و عفونت‌های قارچی

سماق دارای خواص ضدمیکروبی و ضد التهابی است که منجر به مبارزه با عفونت‌های قارچی در ریه، کلیه، قلب و مغز می‌شود. مواد مغذی موجود در سماق به کاهش تب، درد مفاصل، درد قفسه سینه که از علائم عفونت است؛ کمک می‌کند.

ضد التهاب و ضد درد

اگر دچار درد در نواحی ماهیچه‌ای شده‌اید یا دندان درد امانتان را بریده است، از سماق کمک بگیرید. سماق با داشتن خواص فراوان همچون مُسکن در بدن عمل می‌کند و باعث کاهش درد در بدن می‌شود. همچنین با التهابات بدن و بیماری‌هایی نظیر روماتیسم، نقرس، آنفولانزا، سرماخوردگی، سرفه، گلودرد، عفونت، تب و ورمِ گلو مبارزه می‌کند. مسواک زدن با سماق برای استحکام لثه‌ها بسیار مفید است و اگر داخل دهان زخمی وجود داشته باشد، با غرغره یا نوشیدن دمنوش سماق رفع خواهد شد. با کُمپرس خنک شدۀ دمنوش سماق با پارچه‌ای تمیز، التهابات پلک و چشمتان را از بین ببرید.

سماق گیاه ادرارآور

سماق یک گیاه مدّر است که با مصرف آن سموم بدن از طریق ادرار دفع می‌شود و سوزش و درد التهابات مثانه را درمان می‌کند.

خواص سماق برای بانوان

تهوع بارداری

حالت تهوع یکی از شایع‌ترین حالات سه ماهۀ اول بارداری است و یکی از ویارهای بارداری محسوب می‎شود. مصرف پودر سماق همراه آب، برای کاهش حالت تهوع و استفراغ در این دوران بسیار مؤثر است.

قاعدگی

سماق به طور کلی باعث کاهش هرگونه خونریزی در بدن می‌شود. از این‌رو برای کاهش خونریزی‌های شدید در دوران قاعدگی می‌توانید از سماق استفاده کنید و دردهای ناشی از خونریزی و انقباضات رحمی را کاهش دهید.

ترشحات واژن

برای درمان و کاهش ترشحات واژینال، بیماری‌های زنانه، خونریزی رحم، ظرفی را پر از آب کنید و داخل آن سماق بریزید. سپس داخل آن بنشینید.

خواص سماق برای زیبایی و پوست و مو

لاغری و کاهش وزن

سماق سرشار از ویتامین C است که تأثیر بسزایی در چربی سوزی و لاغری شکم و پهلو دارد. فیبر موجود در سماق به کاهش احساس گشنگی کمک کرده و از پرخوری و ریزه‌خواری جلوگیری می‌کند و باعث کاهش وزن می‌شود.

رنگ طبیعی مو

برگ درخت سماق را بجوشانید و برای برطرف کردن موهای سفید و مشکی شدن موهایتان از آن استفاده کنید. این ماسک موهای مشکی را براق خواهد کرد.

ضد پیری پوست

ویتامین C و آنتی اکسیدان در سماق، از پیری زودرس پوست و چین و چروک جلوگیری می‌کند و باعث کلاژن سازی و جوان سازی پوست می‌شود.

کهیر و لک

برای از بین رفتن کهیر و لک‌های قهوه‌ای روی پوست، از جوشاندۀ سماق به عنوان ماسک روی پوستتان بمالید. اما به این نکته توجه داشته باشید که برای جلوگیری از هرگونه حساسیت، قبل از انجام این کار، روی محلی از پوستتان امتحان کرده و در صورت نداشتن حساسیت، از این ماسک برای کل صورتتان استفاده کنید.

مضرات مصرف سماق

عوارض و مضرات مصرف سماق بسیار اندک و محدود است که در زیر به آن‌ها اشاره شده است:

  • کسانی که به میوۀ انبه و انواع آجیل حساسیت دارند، شاید با مصرف سماق هم دچار حساسیت و آلرژی شوند.
  • مصرف میوۀ تازه سماق شما را دچار مسمومیت خواهد کرد.
  • سماق با داروهای کاهش فشارخون و کاهش کلسترول تداخل ایجاد می‌کند.
  • مصرف بیش از حدِ سماق برای سرد مزاجان مناسب نمی‌باشد.

اگر شیفته خواص سماق و فواید استفاده از آن شده‌اید، برای خرید آن اینجا را کلیک کنید و در کمترین زمان ممکن آن را تحویل بگیرید و نوش جان کنید!

نویسنده: ساناز سردارنیا | تحریریه لایانسا