عرق نعناع ، عرق گیاهی معجزه آسای ایرانی ها!

Monday، ۱۶ Tir ۱۳۹۹

امروز می‌خواهیم راجع به یکی از عرقیات محبوب در بین خانواده‌های ایرانی صحبت کنیم. احتمالاً اولین عرقی که از ذهنتان عبور کرد همان عرق نعناع معروف خودمان است! بله درست حدس زده‌اید! عرق نعناع یکی از پرمصرف‌ترین و محبوب‌ترین عرقیات در بین خانواده‌های ایرانی است. از زمانی که به یاد داریم این عرق همیشه در خانه‌هایمان موجود بوده و از آن برای درمان اکثر بیماری‌ها استفاده می‌کردیم. عرق نعناع در خانه ما ایرانی‌ها حکم طلا را داشته و تجویز اکثر افراد برای انواع مرض‌ها همین عرق نعناع است. پس این مطلب جذاب را از دست ندهید و در ادامه با ما همراه باشید.

گیاه نعناع چیست؟

نعنا، در عربی نعناع و در انگلیسی mint نوشته می‌شود. نام علمی آن menthe بوده و از خانواده نعناعیان محسوب می‌شود. نعناع از لحاظ عطر بویی و ظاهری شباهت زیادی به پونه دارد. این گیاه جزو گیاهان خوراکی محسوب شده و خواص بی‌نظیری دارد. نعناع گیاهی علفی است، برگ‌هایش کرکی بوده و از عطر خاص و خنکی برخوردار است. این گیاه دارای 19 گونه مختلف است و در سرتاسر جهان کشت می‌شود. در ایران عزیزمان هم در نواحی شمالی کشور و اطراف تهران به صورت وحشی و یا پرورشی می‌روید. برخی بر این باورند که نعناع، همان بوته ریحان چند ساله است.

موارد مصرف نعناع

سالیان سال است که از این گیاه خوشبو در صنعت‌های گوناگونی استفاده می‌کنند:

  • در صنعت آشپزی از برگ‌های تازه و یا خشک شده آن در تهیه انواع غذا، سبزی خوردن، شیرینی، نوشیدنی، بستنی، شربت، آدامس، خوشبو‌کننده‌های خوراکی، ژله و چای استفاده می‌کنند.
  • در صنعت آرایشی و بهداشتی از روغن و یا اسانس نعناع در لوازم آرایشی، عطرها، خوشبو‌کننده‌ها، خمیردندان، نخ دندان و ... استفاده می‌شود.
  • در صنعت پزشکی چه در طب سنتی و چه در طب نوین، نعناع فواید بسیاری داشته و از آن در انواع شربت‌های ضد نفخ، قرص‌های جویدنی معده، عرق نعناع برای هضم غذا، بهبود اسهال، روغن نعناع برای رفع اسپاسم، رایحه‌های درمانی برای رفع تهوع و هزاران موارد دیگر استفاده می‌کنند.
  • از جوشاندن برگ تازه نعناع در آب و بخور آن برای رفع سرماخوردگی و آلرژی نیز استفاده می‌کنند.
  • جالب است بدانید که نعناع در صنعت کشاورزی هم کاربرد داشته و از آن به عنوان یک آفت‌کش قوی برای دفع مورچه‌ها، سوسک‌ها، زنبورهای وحشی و دیگر آفات استفاده می‌شود. این نوع آفت‌کش هیچ آسیبی به محیط زیست وارد نمی‌کند.

ارزش غذایی موجود در نعناع

در هر برگ نعناع تازه مواد معدنی و ویتامین‌های فراوانی نظیر: A،B2،B6، C، آهن، مس، روی، کلسیم و منیزیم وجود دارد و از لحاظ ارزش غذایی، هر 100 گرم برگ نعناع حاوی 44 کالری، 73/0 گرم چربی، 29/3 گرم پروتئین و 41/8 گرم کربوهیدرات می‌باشد.

طرز تهیه عرق نعناع

گرفتن عرق گیاهان در ایران به دوره ابن‌سینا برمی‌گردد. از همان زمان ایرانی‌ها اسانس و رایحه گیاهان و گل‌های خوشبو را طی مراحلی به قطرات آب می‌دادند و از آن‌ها استفاده‌های فراوانی می‌کردند. برای تهیه عرق نعناع ابتدا برگ‌های شسته شده و پاک شده‌ نعناع را درون دیگ‌های بزرگ و پر از آب جوش، می‌جوشانند. بعد از تبخیر شدن آب، عملیات تقطیر یا همان همان سرد کردن بخار انجام می‌شود. مایع به دست آمده ازعمل تقطیر، همان عرق نعناع است.

انواع عرق نعناع

  1. عرق نعناع معمولی: در تهیه این عرق نعناع از مقدار کمتری برگ نعناع و مقدار بیشتری آب استفاده می‌شود. عملیات تقطیر برای تهیه این عرق یکبار انجام می‌گیرد. این نوع عرق نعناع جزو عرق نعناع‌های سنتی به حساب می‌آید.
  2. عرق نعناع دو آتیشه: یکی دیگر از انواع عرق نعناع، به عرق نعناع دوآتیشه معروف است؛ که در این روش از مقدار بیشتری برگ نعناع و مقدار کمتری آب استفاده شده و عملیات تقطیر 2 بار صورت می‌گیرد. این نوع عرق عطر و طعم بسیار غلیظی داشته و از خواص درمانی بیشری برخوردار است.
  3. عرق نعناع پاستوریزه: اینگونه عرق نعناع‌ها در کارخانجات و کارگاه‌های تولیدی و بدون دخالت دست تولید می‌شود. عملیات عرق‌گیری و تقطیر کاملاً مکانیزه بوده و توسط دستگاه‌های اتوماتیک صورت می‌گیرد. پس از اتمام عملیات تقطیر، به وسیله دستگاه درون ظروف پاکیزه ریخته شده و بسته بندی می‌شوند.

فواید عرق نعناع

عرق نعناع خواص درمانی بسیاری دارد که معروف‌ترین آن رفع معده درد و کاهش گاز معده می‌باشد. از دیرباز عرق نعناع مورد توجه طب سنتی بوده و هست. تا جایی که حافظه یاری می‌کند، افراد بزرگسال خانواده همیشه یک نسخه درمانی برای درمان مشکلات گوارشی داشته‌اند؛ آن هم استفاده از عرق نعناع بوده است. از عرق نعناع می‌توان به عنوان یک نوشیدنی سالم و بدون الکل، شاداب کننده، انرژی‌زا و درعین حال با قیمت مناسب استفاده کرد. برای اطلاعات بیشتر در مورد فواید عرق نعناع ادامه مطلب را بخوانید.

عرق نعناع و لاغری

عرق نعناع هم جزو آن عرقیات گیاهی است خاصیت کاهش وزن و لاغری دارد. وجود مقدار زیادی فیبر در عرق نعناع، موجب می‌شود که پس مصرف آن احساس سیری کرده و از پرخوری زیاد جلوگیری می‌کند. همچنین به دلیل داشتن طبیعت گرم عرق نعناع، مصرف آن برای هضم سریع غذا و رفع نفخ بسیار مفید است. اگر در فکر کاهش وزن هستید، روزانه قیبل از غذا نصف استکان عرق نعناع بنوشید.

عرق نعناع و کودکان

علائم بیماری‌هایی نظیر دل‌پیچه، اسهال، مسمومیت‌های غذایی و کولیت روده در کودکان بسیار دیده می‌شود. برای رفع این بیماری‌ها در کودکان، از عرق نعناع رقیق شده با آب استفاده کنید.

عرق نعناع و بانوان

بسیاری از خانم‌ها دچار اختلالات هورمونی می‌شوند و همین امر باعث عقب افتادن دوره‌های قاعدگی می‌شود که خود دلیلی برای کج خلقی و تغییرات روحی در خانم‌ها می‌شود. در طب سنتی از عرق نعناع به عنوان قاعده‌آور و محرک رحم یاد می‌کنند و مصرف آن را برای متعادل سازی هورمون‌ها تجویز می‌کنند.

عرق نعناع و خانم‌های باردار

بارداری با تغییرات چشمگیری در بدن مادران آغاز می‌شود. یکی از شایع‌ترین این علائم حات تهوع صبحگاهی و معده درد است. عرق نعناع در رفع حالت تهوع و سوزش سر معده در خانم‌های باردار بسیار مؤثر است.

عرق نعناع و مادران شیرده

همانطور که ارزش غذایی شیر مادر سال‌ها است که اثبات شده است، بیشتر مادران اصرار به تغذیه نوزاد از شیر خودشان را دارند؛ ولی شیردهی هم مشکلات خاص خود را در مادران ایجاد می‌کند. ایجاد ترک‌های سینه و احساس درد و سوزش در نوک سینه یکی از مشکلات شیردهی محسوب می‌شود. اما با وجود عرق نعناع دیگر نگران نباشید. مصرف عرق نعناع از ترک سینه جلوگیری کرده و سوزش و درد نوک سینه را کاهش می‌دهد.

عرق نعناع و کبد

کبد یکی از مهمترین اعضای بدن است و اهمیت دادن به آن باید در اولویت همه ما قرار بگیرد. عرق نعناع بهترین دوست برای کبد بوده و آن را پاکسازی می‌کند. همچنین به رقیق سازی ماده صفرا در کیسه صفرا نیز کمک می‌کند.

عرق نعناع و گوارش

عرق نعناع به روش‌های مختلفی دوستی خود را با دستگاه گوارش ثابت کرده است. از این طریق که فیبر موجود در عرق نعناع به رفع سوء‌هاضمه کمک کرده و دفع سموم را از روده‌ها تسریع می‌بخشد و یبوست را درمان می‌کند. طبیعت گرم عرق نعناع باعث گرم شدن محیط گوارش شده، گردش صفرا را افزایش داده، نفخ معده را از بین می‌برد و اسپاسم‌های روده را درمان می‌کند. همچنین عطر و طعم قوی موجود در عرق نعناع باعث تحریک غدد بزاقی در دهان شده و گوارش را بهبود می‌بخشد.

عرق نعناع و تب

اگر دچار تب شدید، عرق نعناع باعث تعریق زیاد در بدن می‌شود و تب را از بدن خارج می‌کند.

عرق نعناع و تنفس

منتول موجود در عرق نعناع موجب گردش اکسیژن در دستگاه گوارش شده و برای شادابی نفس و بهبود سیستم گوارشی بسیار مفید است. عطر موجود در عرق نعناع برای رفع گرفتگی بینی و الهتاب ریه‌ها به کار می‌رود.

عرق نعناع و سرماخوردگی

عرق نعناع در درمان حساسیت‌های فصلی و سرماخوردگی بسیار مفید است. از این رو که اسید رزماریک موجود در عرق نعناع آلرژی، آسم، آبریزش بینی و گرفتگی‌های بینی و گلو را رفع می‌کند.

عرق نعناع و معده

اگر درد معدۀ ناشی از التهابات، یبوست و یا سوءهاضمه دارید، از عرق نعناع استفاده کنید. عرق نعناع غنی از فیبر بوده و اسپاسم معده را از بین می‌برد. همچنین التهابات معده مانند رفلاکس را التیام می‌بخشد.

عرق نعناع و افسردگی

وقتی بعد از یک روز گرم و خسته کننده به خانه برمی‌گردید، فقط یک نوشیدنی خنک همراه با بوی مطبوع عرق نعناع می‌تواند به شما حال خوشی دهد. بوی نعناع به عنوان یک محرک، خستگی روحی و جسمی شما را برطرف کرده و انرژی مصرف شده را به شما باز می‌گرداند.

عرق نعناع و هوشیاری

در عرق نعناع ماده‌ای به نام منتول وجود دارد که خاصیت تحریک کنندگی مغز و هوشیاری را به همراه دارد. نوشیدن عرق نعناع، استنشاق روغن نعناع و یا جویدن آدامس نعناعی عملکرد ذهنی را افزایش می‌دهد.

عرق نعناع و خواب راحت

مصرف عرق نعناع یا دمنوش نعناع باعث می‌شود که استرس و نگرانی از شما دور شده، التهابات دردآور را التیام بخشد و ذهن را برای خوابی آرام و با کیفیت آماده کند.

عرق نعناع و پوست

برای داشتن پوستی نرم و لطیف و کلاژن سازی پوست، عرق نعناع را با روغن نعناع ترکیب کرده و روی پوست خود ماساژ دهید. عرق نعناع علاوه بر حس شادابی در پوست، برای رفع التهابات پوستی نیز بسیار مفید است.

عرق نعناع و مو

برای تحریک فولیکول‌های مو و رویش مجدد آن از ترکیب روغن نعناع و روغن نارگیل استفاده کرده و آنرا روی سر به مدت 30 دقیقه ماساژ دهید.

عرق نعناع و میکروب

یکی دیگر از موارد استفاده از عرق نعناع و وجود منتول در آن، برای ضدعفونی کردن فضاهای بسته و کشتن میکروب‌ها است.

عرق نعناع و سلامت دهان

اگر از عرق نعناع به عنوان دهانشویه استفاده کنید، حس خنکی و بوی مطبوع آن در دهان شما ماندگار شده و میکروب‌های دهان را از بین می‌برد. به همین منظور از ترکیب الکل اتیل و منتول موجود در نعناع، در تولید دهانشویه‌ها استفاده می‌کنند. این دهانشویه به مری آرامش می‌بخشد و از خشکی گلو جلوگیری می‌کند.

عرق نعناع و درد

یکی از خواص عمومی عرق نعناع، ضد درد و ضد التهاب بودن آن است. در طب سنتی از عرق نعناع برای رفع کمردرد، سردرد و زانو درد استفاده می‌کنند.

عوارض جانبی عرق نعناع

گزارشات زیادی از عوارض جانبی و مضرات عرق نعناع وجود ندارد. تنها چند مورد جهت تذکر درباره مصرف عرق نعناع وجود دارد:

  • برای افرادی که به خانواده نعناع حساسیت دارند، مصرف عرق نعناع نیز توصیه نمی‌شود.
  • میزان استفاده بیش از حد از عرق نعناع موجب بالا رفتن فشار خون می‌شود و برای افرادی که دارای بیماری فشار خون هستند مناسب نیست.
  • توصیه می‌شود در دوران بارداری حتماً زیر نظر پزشک مربوطه مصرف شود.
  • برای مصرف کودکان زیر 3 سال نیز با مشورت پزشک متخصص انجام پذیرد.
  • برای افرادی که دچار بیماری‌های حاد معده و زخم معده هستند باید به صورت متعادل مصرف شود.
  • برخی تحقیقات نشان داده است که وجود متانول در عرق نعناع و مصرف زیاد آن موجب ناتوانی جنسی درآقایان می‌شود.

میزان مصرف عرق نعناع

میزان مصرف مشخصی برای عرقیات گیاهی وجود ندارد. تنها موردی که همه افراد در هر گروه سنی باید رعایت کنند؛ آن است که در مصرف هیچ عرقیاتی نباید زیاده‌روی کنند. مصرف خودسرانه و بیش از حد آن ممکن سبب بروز مشکلات و حساسیت در بدن شود. اما توصیه ما به شما این است؛ اگر از عرق نعناع به منظور رفع دل درد و نفخ استفاه می‌کنید به یک استکان رقیق شده با آب و یا نصف استکان عرق نعناع خالص بسنده کنید.

بهترین زمان مصرف

بهترین زمان برای مصرف عرق نعناع بعد از هر وعده غذایی بوده که سبب رفع مشکلات احتمالی گوارش و معده می‌شود. همچنین به منظور آرام‌بخشی و داشتن خوابی راحت توصیه می‌شود 1 ساعت قبل از خواب مصرف شود.

تذکر: توصیه می‌شود که از مصرف روزانه این عرق خودداری کنید.

طبع عرق نعناع و پروفایل طعمی آن

عرق نعناع دارای طبع گرم و خشک بوده و مصرف زیاد آن برای افرادی که دارای طبیعت گرم هستند توصیه نمی‌شود. عرق نعناع دارای رایحه‌ای خوشبو و قوی بوده و طعمی تلخ و تند و درنهایت خنک دارد.

راه‌های تشخیص عرق نعناع مرغوب

عرق نعناع خالص و مرغوب، بی‌رنگ و شفاف بوده و باید از وجود هرگونه کدری، رسوب و جامدات اضافی عاری باشد. چراکه وجود اینگونه مواد درون عرقیات به فاسد شدن سریع، کپک و در نهایت قارچ منجر می‌شود. مواد اضافی در عرق نعناع نشانه‌ای از نامرغوب بودن آن است؛ اینگونه عرقیات درواقع جوشانده برگ‌های نعناع همراه با چوب و اضافات آن است و عمل تقطیر در تولید آن‌ها صورت نگرفت است. در برخی از کارگاه‌های تولیدی ترکیب اسانس شیمیایی نعناع و آب را به جای عرق نعناع تولید کرده و به فروش می‌رسانند. وجود این اسانس‌ها حساسیت‌های مختلفی در بدن به وجود می‌آورد.

نحوه نگهداری از عرق نعناع

بهترین مکان برای نگهداری عرق نعناع در ظروف شیشه‌ای، به دور از تابش مستقیم نور خورشید و در جای خنک است. امروزه عرقیات را برای حمل آسان‌تر و سالم رسیدن به مقصد نهایی، در ظروف پلاستیکی به فروش می‌رسانند. توصیه ما به شما این است که بعد از خرید عرق نعناع آن را به بطری شیشه‌ای انتقال دهید.

عرق نعناع و نوشیدنی تابستانی

برای روزهای گرم تابستان زمانی که خسته از فعالیت‌های روزانه به خانه برمی‌گردید، مقداری عرق نعناع را با آب و عسل مخلوط کرده به همراه یخ داخل مخلوط کن بریزید. می‌توانید از تکه‌های لیموی تازه نیز برای خوش طعم کردن این نوشیدنی استفاده کرده و نوش جان کنید.

اگر شما هم شیفته‌ی خواص عرق نعناع شده اید برای خرید آن اینجا را کلیک کنید و در کمترین زمان ممکن آن را تحویل بگیرید و نوش جان کنید!

نویسنده: ساناز سردارنیا | تحریریه لایانسا