آشنایی بیشتر با گلپر، این ادویه ایرانی!

Saturday، ۲۲ Shahrivar ۱۳۹۹

امکان ندارد که ایرانی باشید و اسم گلپر را نشنیده باشید! ایرانی باشید و از ترکیب این ادویۀ خوش عطر و بو همراه انارِ شب یلدا، ترشی‌های خوشمزۀ مادربزرگ‌ها، باقالیِ داغِ روزهای زمستان و ... استفاده نکرده باشید! مطمئناً که گلپر سالیان سال است جای خود را در آشپزخانه‌های ایرانی باز کرده است و از آن به عنوان یک عطردهنده در بسیاری از ترکیب‌ها استفاده می‌شود. امروز در مجله لایانسا قصد داریم تا شما را با خواص گلپر، موارد مصرف آن و تاریخچۀ این ادویۀ ایرانی بیشتر آشنا کنیم. خواندن این مطلب را از دست ندهید.

تاریخچه گیاه گلپر

گلپر گیاهی علفی و گلدار است، گل‌های آن مانند چتری سفید رشد کرده و پهنای آن به اندازۀ 30 میلی‌متر و ارتفاع آن تا 150 سانتی‌متر رشد خواهد کرد؛ از این رو در خانواده چتریان قرار گرفته است. گیاه گلپر بومی ایران است و به نام‌های کولاپر، انگدان یا انجدان، کاشم و آنغوزه معروف است. در مازندران "کولیک" و در بختیاری "کرسو" نامیده می‌شود. گلپر در کوهستان‌های نمناک و نقاط مرتفع مانند: نواحی شمالی البرز، شمیران، گچسر، شمشک، توچال، جواهرده، استان قزوین و زنجان می‌روید. نام علمی آن "Heracleum persicum" است و دارای انواع گوناگونی می‌باشد. از جوانه، ساقه و غنچۀ این گیاه استفاده می‌شود. گل‌های آن از دی‌ماه تا شهریورماه قابل برداشت هستند. گلپر در دو نوع خوشبو و بدبو موجود است. نوع خوشبوی آن به عنوان طعم دهنده و عطردهنده در صنعت آشپزی کاربرد داشته و نوع بدبوی آن به عنوان صمغ به خاورمیانه و اروپا صادر می‌شود.

ترکیبات شیمیایی گلپر

گلپر حاوی مقادیری مس، روغن‌ و ترکیبات شیمیایی به نام استات هکسیلیک، استات استیلیک، بوتیرات متیلیک و بوتیرات اتیلیک می‌باشد. مهم‌ترین ترکیب گلپر آنتول نام دارد که این ترکیب مصارف متعدد پزشکی، دارویی و غذایی دارد. برگ‌های گلپر دارای ترکیبات شیمیایی هستند که به پوست آسیب می‌رسانند. این ترکیبات برای محافظت از گیاه در مقابل آسیب‌های محیطی است.

مصارف گلپر

گیاه گلپر از دیرباز مورد توجه بشر قرار گرفته بوده است و امروزه در صنایع مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد. دانه‌های خشک شده و آسیاب شدۀ این گیاه در صنعت آشپزی و شیرینی‌پزی در پخت انواع خوراک، سوپ، خوراک عدسی، باقلای پخته، انارِ دون شده، خوراک لوبیا، سیب‌زمینی و در تهیه انواع ترشی به منظور ماندگاری بالا و خوش عطر کردن آن‌ها استفاده می‌شود. در صنایع بهداشتی برای معطر کردن صابون، خمیردندان و دهانشویه کاربرد دارد. در صنعت داروسازی جهت مصارف دندانپزشکی، ضد کرم، ضد حشرات، پادزهر سموم، ضدعفونی کننده و در انجام آزمایشات میکروسکوپی نیز کاربرد دارد. یکی دیگر از کاربردهای گلپر، برای دود کردن اسپند است. شما می‌توانید به اسپند مقداری گلپر آسیاب نشده اضافه کرده و از بوی مطبوع آن لذت ببرید.

خواص گلپر

گلپر دارای طعم و عطری تند و تیز است. طبع گلپر گرم و خشک بوده و سبب بهبودی برخی بیماری‌ها و بهبود کارکرد اعضای بدن می‌شود. خواص گلپر برای بدن بسیار زیاد است که به مهم‌ترین آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

تقویت حافظه

طب سنتی معتقد است که سردیِ بیش از حد برای مغز مضر بوده و باعث ضعیف شدن حافظه و بروز بیماری‌های آلزایمر و فراموشی می‌شود. از این رو گلپر با داشتن طبیعت گرم، برای تقویت حافظه و بهبود عملکرد مغز بسیار مفید است. همچنین از گلپر برای بهبود بیماری صرع، تشنج و بی حسی عضلات نیز استفاده می‌کنند. یکی دیگر از خواص گلپر، تسکین دهنده اعصاب و نشاط آوری است. مصرف گلپر به صورت پودر در پخت و پز و یا دمنوش گلپر تا حد زیادی موجب تسکین و تقویت اعصاب می‌شود.

کاهش وزن

گلپر به تنهایی موجب لاغری و کاهش وزن نمی‌شود، بلکه استفاده از آن در کنار رعایت رژیم غذایی مناسب و ورزش روزانه، قدرت چربی سوزی در بدن را افزایش داده و روند کاهش وزن را سرعت می‌بخشد. نوشیدن چای گلپر متابولیسم بدن را افزایش می‌دهد و شما را زودتر به تنیجه دلخواهتان می‌رساند. مصرف دمنوش گلپر و انار نیز اشتها را کاهش می‌دهد و تا مدت‌ها حس سیری را در بدن نگاه می‌دارد.

تقویت معده و دستگاه گوارش

گلپر تقویت کننده معده است و هضم غذا را سرعت می‌بخشد. میکروب‌های روده و معده را از بین می‌برد. به صورت کلی هرگونه عارضۀ گوارشی مانند اسهال، یبوست، دل‌پیچه، تهوع و رفلکس معده را درمان می‌کند. گلپر یک ضد نفخ قوی محسوب شده و همراه غذاهای بادآور مصرف می‌شود و سموم بدن را دفع می‌کند.

ضد درد و ضد التهاب

بیماری‌های بسیاری بر اثر التهاب در بدن نمایان می‌شوند. بیماری‌هایی نظیر درد مفاصل، تورم، نقرس، روماتیسم، آرتریت و سیاتیک نیز در این دسته قرار می‌گیرند. گلپر دارای خواص ضدالتهابی است و برای بازیابی بافت استخوان، عضلات و غضروف‌ها بسیار مفید است. استفاده از گلپر موجب کاهش تورم، درد و التهابات بدن می‌شود. ترکیب پودر گلپر و روغن‌های گیاهیِ مفید، سبب تسکین دردهای سیاتیک، نقرس، کمر، زانو و گردن می‌شود.

میکروب کش و ضدعفونی کننده

گلپر یک ضدعفونی کننده طبیعی است و دارای خواص میکروب کشی می‌باشد. از آن برای التیام زخم‌ها و جلوگیری از عفونت آن استفاده می‌کنند. گلپر درمان کننده بیماری‌های قارچی و عفونی است و در بدن همانند یک آنتی بیوتیک عمل خواهد کرد و رشد میکروب‌ها را سرکوب می‌کند.

سلامت قلب

تحقیقات انجام شده روی گلپر نشان داده است که مصرف آن رابطه مستقیمی با کاهش استرس اکسیداتیو و تری‌گلیسیرید خون دارد. استفاده از گلپر برای درمان بیماری‌های قلبی و عروقی مانند لیپید و عروق کرنوی بسیار مفید واقع شده است و مصرف بلند مدت آن به سلامت قلب کمک خواهد کرد.

دیابت

مصرف گلپر به تنهایی باعث کاهش قند خون و درمان دیابت نمی‌شود؛ اما می‌تواند از بروز بیماری‌هایی مانند آترواسکلروز و بیماری عروق کرونر که در اثر ابتلا به دیابت، در فرد رخ می‌دهد، جلوگیری کرده و خطر ابتلا به آن‌ها را کاهش دهد.

آنتی اکسیدان طبیعی

استفاده از دمنوش گلپر و یا ادویه آن در پخت غذاها تا حدودی از ابتلا به بیماری‌های سرطان، پارکینسون و آلزایمر پیشگیری می‌کند. گلپر دارای خواص آنتی اکسیدانی بوده و در بدن با رادیکال‌های آزاد مبارزه می‌کند و رشد آن‌ها را متوقف خواهد کرد. همچنین به بازسازی سلول‌های آسیب دیده نیز کمک می‌کند.

افزایش شیر مادران

ترکیبات شیمیایی موجود در گلپر، باعث افزایش شیر مادران در دوران شیردهی می‌شود. در این دوران می‌توانید با مشورت پزشک متخصص از چای گلپر استفاده کنید.

زیبایی پوست

برای زیبایی پوست و استفاده از خواص آنتی اکسیدانیِ گلپر، از ترکیب پودر گلپر و روغن نارگیل، روغن زیتون و ... ماسک خانگی تهیه و استفاده کنید. استفادۀ دوره‌ای از ماسک گلپر، سیاهی دور چشم را از بین می‌برد.

دیگر خواص گلپر

  • گلپر سبب افزایش اشتها می‌شود.
  • گلپر گیاهی مدّر بوده و تعرق بدن را افزایش می‌دهد و از این طریق به دفع سموم بدن کمک می‌کند.
  • گلپر سکسکه را رفع می‌کند.
  • ترکیب آب انار و گلپر بیماری استسقا که از اختلالات گوراشی و یا ضعف کبد سرچشمه می‌گیرد را بهبود می‌بخشد.
  • گلپر سینه درد و گلو درد را تسکین می‌دهد.
  • مصرف دمنوش گلپر سبب کاهش بیماری‌های ریوی و تنفسی می‌شود.

مضرات و عوارض مصرف گلپر

  1. گلپر از دسته خانواده‌ جعفریان محسوب شده و امکان بروز حساسیت‌های پوستی و آلرژی را در برخی افراد افزایش می‌دهد. تا حدی که لمس گلپر نیز موجب خارش، سوزش و قرمزی در پوست می‌شود.
  2. ترکیب کومارینی در گلپر حساسیت به نور خورشید را در افرادی که به این ترکیبات حساسیت دارند، افزایش می‌دهد. بروز لکه‌های قهوه‌ای، قرمز، اگزما، تاول یا کهیر از نشانه‌های این حساسیت است. با مشاهده هریک از این نشانه‌ها از مصرف مجدد گلپر خودداری کرده و به پزشک مراجعه کنید.
  3. مصرف گلپر برای زنان باردار دارای عوارضی مانند سقط جنین است. استفاده از گلپر به خصوص در سه ماهۀ اول بارداری برای مادران ممنوع است.
  4. مصرف بیش از حد گلپر موجب تپش قلب می‌شود.
  5. استفاده از گلپر برای کودکان زیر 2 سال ممنوع است.
  6. اگر گرم مزاج هستید، ممکن است با مصرف گلپر دچار سردرد شوید.

نگهداری از گلپر

برای نگهداری بهتر و طولانی مدت از گلپر، بهتر است آن را دور از نور و رطوبت نگهداری کنید. بهترین ظرف برای نگهداری از گلپر، ظروف شیشه‌ای یا فلزی با درب محکم است زیرا این ظروف عطر و بوی گلپر و همچنین خواص آن را ‌برای مدت 2 سال حفظ خواهند کرد.

پیشنهاد لایانسا

برای بهره گیری بهتر از خواص گلپر می‌توانید آن را به صورت چای گلپر و یا شربت گلپر تهیه و میل کنید.

  • برای تهیه چای گلپر کافیست یک لیوان آب را با 1 قاشق چایخوری پودر گلپر مخلوط کرده و برای 20 دقیقه روی حرارت غیر مستقیم قرار دهید. سپس با عسل یا هر شیرین کننده‌های دیگر مانند نبات، شکر، توت یا خرما نوش جان کنید!
  • شربت گلپر بسیار مفید بوده و دارای خواص لاغرکنندگی و کمک به کاهش وزن می‌باشد. برای تهیه شربت گلپر به مقداری عرق رازیانه، عرق نعناع و عرق آویشن نیاز دارید. گلپر را با دیگر عرقیات ترکیب کنید و 4 الی 5 ساعت به آن استراحت دهید. پس از آن ترکیب را به مدت 4 دقیقه جوشانده و اجازه دهید تا به دمای پایین‌تر برسد. سپس با استفاده از عسل طعم آن را شیرین و ملایم کنید. شربت شما آماده است. نوش جان!

اگر شیفته خواص گلپر و فواید استفاده از آن شده‌اید، برای خرید آن‌ اینجا را کلیک کنید و در کمترین زمان ممکن آن را تحویل بگیرید و نوش جان کنید!

نویسنده: ساناز سردارنیا | تحریریه لایانسا